Klik hier om de recensie te lezen

De Stentor

Caecilia voelt Bach perfect aan
door Elayne Lussenburg

ZWOLLE - Weihnachtsoratorium – J.S. Bach door Toonkunstkoor Caecilia o.l.v. Oane Wierdsma - M.m.v. Orkest van het Oosten, Helena Wiklund (sopraan), Mirjam Schreur (alt), Frank Fritschy (tenor) en Frans Fiselier (bas), Vrijdag 14 december 2007, Dominicanenkerk Zwolle.

Bachs Weihnachtsoratorium, dat oorspronkelijk geschreven werd voor de periode van kerst 1734 tot en met Driekoningen 1735, neemt tegenwoordig een prominente plaats in binnen de concertpraktijk rondom kerst. En geniet grote populariteit, te vergelijken met die van Bachs beide passies rondom Pasen. Toonkunstkoor Caecilia voert de Mattheüs Passion al sinds 1918 uit en heeft het Weihnachtsoratorium nu, na 41 jaar, voor het eerst weer uitgevoerd.

Dat dit een welkom concert was voor het publiek bleek ook weer uit de enorme opkomst in de Dominicanenkerk. Caecilia slaagt er ieder concert weer in het publiek het naar de zin te maken. Een zeer professionele omlijsting van een concert dat absoluut de moeite waard was.

Het Weihnachtsoratorium stelt best hoge eisen aan de uitvoerders: complexe, meerstemmige koordelen en virtuoze solozang en begeleiding. Het werk bevat vrij weinig koralen, maar veel motet- en fuga-achtige koren, zoals 'Ehre sei Gott...' in het tweede deel en 'Herrscher des Himmels' in het begin van het derde deel. Dit soort delen vraagt meer zelfstandigheid van het koor dan bij koralen. Het koor kan trots zijn op dirigent Oane Wierdsma, die zeer vakkundig zowel orkest als koor dirigeert en in staat is met zijn handen een grote verscheidenheid aan sferen op te roepen.

Na het expressieve eerste deel, dat bedoeld is voor eerste Kerstdag en met pauken en trompetten de geboorte van Jezus aankondigt, volgde het tweede deel met een pareltje van orkestmuziek, de symfonie. Deze zogenoemde 'Hirtenmusik', de muziek van de herders, werd zeer treffend en sfeervol gespeeld door het Orkest van Het Oosten, met mooi tempo en intieme, pastorale klank, waarin spanning en transparantie goed werden vastgehouden. In het hele tweede deel was het Orkest op haar best en speelde het in luchtige, galante stijl met goede articulatie.

Ook de vier solisten waren in topvorm; Mirjam Schreur bleek een voortreffelijk vervangster te zijn voor haar zieke collega José Scholte. Bach heeft zijn Oratorium voor kerst bewust in deze galante, dansante stijl geschreven, veelal in een driedelige maatsoort. Gebaseerd op feestelijke wereldlijke cantates met pauken en trompetten omkleed. Dirigent, koor, solisten en orkest hebben deze stijl zeer goed benaderd, waardoor het een feestelijk kerstconcert werd.

De Stentor

Traditionele Matthäus Caecilia
door Elayne Lussenburg

ZWOLLE - Matthäus Passion – J.S. Bach door Toonkunstkoor Caecilia o.l.v. Oane Wierdsma - 29 maart 2007
M.m.v. : Ludwig van Gijsegem – evangelist, Matthijs Mesdag – Christuspartij, Ellen Schuring – sopraan, Eline Harbers – alt, Aart Mateboer – tenor, Marc Pantus – bas, Chris Farr en Gea Hoven – orgel, Nanneke Schaap – viola da gamba, Meander Vocaal – soprano in ripieno (ingestudeerd door Martien Hovestad),
ORKEST VAN HET OOSTEN

De jaarlijkse uitvoering van de Matthäus Passion steunt op een lange traditie. In Zwolle voerde Caecilia in 1918 voor het eerst de Matthäus Passion uit. Bij een traditie weet je wat je kunt verwachten. Inmiddels bij de jaarlijkse uitvoering door Caecilia ook. Samenwerking met het Orkest van het Oosten, sinds drie jaar het Meander Vocaal en een batterij aan topsolisten die ieder jaar in min of meer dezelfde samenstelling terugkomen. Dezelfde jaarlijkse traditie in weer een overvolle Dominicanenkerk.

Nieuw was vorig jaar dat het koor de partijen uit het hoofd zong. In een maatschappij en tijd als deze wordt immers verwacht dat men innoverend, vernieuwend bezig is. De vraag is of dat samen moet gaan met traditie. Wil men niet immers ieder jaar weer dezelfde passie horen? Of zou Zwolle eens toe zijn aan een Johannes Passion, ook van J.S. Bach?

Ook dit jaar ‘vertelde´ Ludwig van Gijsegem het evangelie. De beheersing van zijn zangstem blijft indrukwekkend. Samen met de twee superzangeressen Ellen Schuring en Eline Harbers is de uitvoering van de Matthäus Passion door Caecilia gegarandeerd een succes.
De dirigent houdt van tempo. Hij heeft er de vaart in, wat lang niet altijd eenduidig werd gevolgd door het Orkest van het Oosten. Veel timingproblemen waren het gevolg, daar waar een aantal orkestleden op de routine van de traditionele tempi vaart en zich blijkbaar steeds weer liet verrassen door de hoge tempi. Daar viel ook op dat het koor moeite had om ritmisch te blijven zingen. Partijen rolden over elkaar heen. Zeker in een kerk als de Dominicanenkerk is duidelijke articulatie een absolute vereiste. Zou verandering of vernieuwing in kleine aspecten interessant zijn voor een koor als Caecilia?

Opvallend was er dit jaar gekozen voor een aantal stilte-passages, waarbij gedurfd lange stiltes werden genomen. Zoals bij de driemalige verloochening door Petrus. Hier werden de stiltes stuk voor stuk gedurfd lang genomen: verfrissend nieuw detail. Jammer dat de benadering van het Orkest van het Oosten vaak zo romantisch is. De vioolsolo bij het Ërbarme dich” bijvoorbeeld, werd met een enorm dikke saus romantisch vibrato overgoten. Begeleiding door een barokorkest zou een verrassend nieuwe klankkleur kunnen opleveren. Meer transparantie, helderheid, meer intimiteit. Wellicht een nieuwe impuls in een bestaande traditie.

De Stentor

'Nabucco' door Caecilia feest der herkenning
door JOS VAN DER WULP

ZWOLLE - 'Nabucco' van Giuseppe Verdi door toonkunstkoor 'Caecilia' o.l.v. Oane Wierdsma. M.m.v. Nanco de Vries (Nabucco), Margaret Roest (Abigaille), Marc Pantus (Zacharias, hogepriester), Ina Boersma (Fenena), Ludwig van Gijsegem (lsmaël, Abdallo), Diane Verdoodt (Anna) en het Promenade Orkest Amsterdam. De Spiegel, 15/11

Verdi's opera 'Nabucco' is geschreven in 1842. In Italië is dat de woelige periode van het Risorgimento, het streven naar de Italiaanse eenheidsstaat. En hoewel het verhaal zich afspeelt in het Jeruzalem en Babylon van 587 voor Chr. liggen de actuele politieke verwijzingen er duimendik bovenop. De wijze waarop de toen al gevierde componist de geschiedenis van de gevangen Joden gestalte gaf, heeft het nodige patriottisme losgemaakt bij het Italiaanse publiék. Wie dit niet snapt begrijpt niets van deze opera.

Caecilia heeft het wel degelijk gesnopen. Ik vond hun (helaas concertante) uitvoering van de opera exact in de roos. Het stuk vraagt om een wat volkse aanpak, het gaat om emotie, recht uit het hart. De koorgedeelten zijn vaak eenstemmig, en worden gesteund door feestelijke koperblazers. Dit alles vraagt niet om een zweverig-esotherische benadering. Het moet zijn zoals schaatsster Ireen Wüst rijdt: 'knallen' is haar favoriete woord, meen ik. Oane Wierdsma en zijn koor hebben de sfeer van Verdi's eerste meesterwerk overtuigend voor het voetlicht gebracht. Ik geloof eigenlijk dat ze zich hier nog meer in thuis voelen dan in de jaarlijkse verplichte Mattheus-passion (hoe schitterend ook), of in afgelikte ijzeren repertoire-werken als de 'Messiah' of de 'Elias'. Het theatrale dat maestro Giuseppe voor oren stond werd op perfecte wijze gerealiseerd, het koor klonk als een klok.

Voeg daar bij nog een zestal voortreffelijke solisten, en een orkest met een prettige klank. Een beetje brutaal maar nergens grof, en je komt een heel eind. Hoogtepunten: Abigailles aria 'Anch'io dischiuso un giorno', Nabucco's fatale 'Non son piu Rè, son Dio' uit de tweede akte en het verbijsterende gebed van Fenena uit de vierde akte ('Oh dischiuso è il finnamentol'). Het bekende slavenkoor 'Va, pensiero, sull'ali dorate', dat elke Italiaanse slagersjongen op zijn bakfiets en elke bouwvakker op de steiger moeiteloos meefluit, is ook voor het Nederlandse operapubliek telkens weer een feest der herkenning. Steeds als deze meeslepende melodie weerklinkt kunnen toehoorders het niet laten zachtjes in zichzelf mee te neuriën. Er ontstaat al gauw een sfeer zoals die ook wel gevoeld wordt in een voetbalstadion. Die sfeer van prachtige klanken, in saamhorigheid gedeeld, kortom de sfeer die deze aansprekende muziek al snel oproept was er woensdag in hoge mate. Dat is de verdienste van Caecilia, en ik ben ze er dankbaar voor. Een uitstekend concert, de opening van een zeer mooi nieuw theater waardig!